ابو القاسم سلطانى

356

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

در اسپانيا از گياه به‌عنوان ضد اسكوربوت و در درمان هموروئيد استفاده مىشود . ( 1 * ) - تت دياسقوريدوس م - 2 ص 200 ش 130 Code - 1789 قبريّه المجوّفه Corydalis cava ( L . ) Sch . et Kor گياهى است علفى ، پايا به ارتفاع 15 - 10 سانتيمتر ، ساقه راست 2 برگى ، از خانواده Fumariaceae ، نام جنس گياه Corydalis از Koridallis يونانى به معنى چكاوك تاجدار گرفته شده كه اشاره به شكل گل گياه دارد ، گل كه در بهار ظاهر مىشود به رنگ بنفش يا سفيد و به صورت خوشه در نوك ساقه قرار دارد و منتهى به يك مهميز خميده و سيخ سيخكى مىباشد . گياه داراى غده زيرزمينى به اندازه گردو و توخالى مىباشد و نام گونه Cava به معنى خالى به همين جهت به گياه داده شده است و قسمت قابل مصرف همين غده‌ها مىباشد . محل رويش گياه ، چمنزارها ، حاشيه مزارع ، جنگل‌هاى روشن نواحى مركزى و جنوبى اروپا و مناطق آسيائى مجاور آن مىباشد . تركيبات شيميائى : گياه داراى آلكالوئيد و مواد موثره زيادى مىباشد كه اهم آنها عبارتند از كوريدالين Corydaline ، دهيدروكوريدالين Dehydro corydaline ، تتراهيدرو پالمىتين Tetrahydro palmitine يا هيندارين Hyndarine ، بولبوكاپنين Bulbocapnine ، كورىكاوامين COrycavamine ، پروتوپين Protopine ، كورىبولين Corybuline ، لئون‌تيسين Leonticine . به‌طور كلى در غده زيرزمينى حدود 15 آلكالوئيد و مجموعا 3 درصد وزن غده را آلكالوئيد تشكيل مىدهد . خواص و موارد مصرف درمانى : محرك ترشح هورمون Acth و افزايش‌دهنده ترشحات غدد اشكى و بزاقى مىباشد . كورىدالين ، كورىمولبين و كورىكاوامين داراى اثر تخديركنندگى مىباشند هم‌چنين تتراهيدرو پالمىتين اثر سداتيو بر روى سيستم اعصاب مركزى دارد . به‌طور كلى آرام‌كننده اعصاب مركزى بوده ، فشار را كاهش و حركات روده بزرگ را تخفيف مىدهد و در ناراحتىهاى شديد عصبى ، سرگيجه ، لرزش ، دردهاى شكمى و دردهاى قاعدگى مورد مصرف دارد . بولبوكاپينن Bulbocapnine بر روى سيستم اعصاب مركزى اثر نموده خواب‌آور و آنتىاسپاسموديك مىباشد از اين الكالوئيد براى درمان سرگيجه و بيمارى پاركينسون Parkinson و نيز به‌عنوان خواب‌آور و آرام‌كننده قبل و بعد از درمان با ناركوتيك‌ها از آن استفاده مىشود و در سابق از آن به‌عنوان ضد كرم استفاده به عمل مىآمده است .